1 2 3 4 5

III-bob bo’yicha xulosa - Moliyaviy tahlil

bet5/5
Sana24.05.2018
Hajmi458.67 Kb.

III-bob bo’yicha xulosa. 

Sug’urta 

kompaniyalarining 

investitsiya 

samaradorligi 

asosan 


investitsiyani qaysi sohaga joylashtirishga va investitsiyalarni qaysi yo’nalishda 

ishlatishga bog’liqdir. Sug’urta kompaniyasining iqtisodiy jihatdan rivojlanishi 

birinchidan,  investitsiya  miqdoriga,  ikkinchidan  uning  samaradorligiga 

bog’liqdir.  Shunday  ekan  investorlarni  investitsiya  faoliyatini  oqilona  olib 

borishlari,  yangi-yangi  investitsiya  manbalarini  ishlab  chiqishlari  orqali 

investitsiya mablag’larini ko’paytirish talab qilinadi.  

Xorijiy  davlatlar  sug’urta  kompaniyalari  investitsiya  faoliyatlari  bilan 

tanishib  chiqqanimizda  bo’sh  mablag’larning  investitsiyaga  yo’nalishlarini 

bizning  mamlakatimiz  sug’urta  kompaniyalari  mablag’larini  investitsiyalash 

yo’nalishlariga qaraganda bir necha martta ko’pligi, investitsiya  faoliyatini 

samaradorligini 

oshirib 


qolmay 

balki 


investitsiyaga  yo’naltirilgan 

mablag’larni havfsizligini ham ta’minlaydi. 

 

 



55 

 

XULOSA VA TAKLIFLAR. 

So’nggi  yillarda  sug’urta  faoliyatini  amalga  oshirish  yuzasidan 

qonunchilik  hujjatlarini  takomillashib  borishi  natijasida,  sug’urtalovchilar 

tomonidan  ko’rsatiladigan  sug’urta  xizmati  turlari  ko’paymoqda.  Shuningdek, 

sug’urtalovchilarning moliyaviy barqarorlik darajasi mustahkamlanishi bilan bir 

qatorda  ularning  ixtiyoridagi  bo’sh  mablag’larni  investitsiyaviy  maqsadlarga 

yo’naltirish hajmi kengaymoqda. 

Shu bilan bir qatorda sug’urta kompaniyalarining mablag’larini aylanishi 

yil  davomida  daromadlarning  shakllanishiga  olib  keladi.  Bular  asosan,  depozit 

foizlari,  kredit  foizlari,  qimmatbaho  qog’ozlar  dividenti  va  boshqa 

daromadlardir.  Shu  daromadlar  hisobiga  ish  yuritishga,  qayta  sug’urtalashga, 

oldini  olish  chora  tadbirlariga,  sug’urta  xizmatlarini  bahosini  tushirishga 

ketadigan xarajatlar qoplab boriladi. 

Rivojlangan  mamlakatlarning  tajribasidan  ma’lumki,  investitsion 

kompleks bir necha elementlardan iborat, ularning asosiylari  quyidagilar:  

-

  investitsiya siyosati;  

-

 

investitsiya iqlimi;  

-

 

investitsiya faoliyati;  

-

 

kapital qo’yilmalar;  

-

 

investitsiya bosqichlari va boshqalar.  

Ushbu  elementlarning  har  biri  bozor  iqtisodiyoti  sharoitida  o’ziga  xos 

yo’nalishlariga ega. 

Respublika  sug’urta  bozorini  rivojlantirish  sug’urta  kompaniyalarini 

bevosita  investitsiya  sohasiga  keng  jarayonda  kirib  borish  yo’nalishlari  bilan 

chambarchas bog’liqdir. Hozirgi vaqtda sug’urta kompaniyalarning investitsiya 

faoliyatini takomillashtirishga to’sqinlik qiluvchi talaygina omillar mavjud: 

-Qimmatli  qog’ozlar  bozorining  to’liq  shakllanmaganligi, jumladan  ikkilamchi 

bozor faoliyatining sustligi; 

-Iqtisodiyot sohasiga inflyasiyaning ta’siri; 

-Hududlarda  fuqarolar  va  yuridik  shaxslarning  sug’urta  xizmatlariga  bo’lgan 



56 

 

talabi va mavjud to’lov qobiliyatliligi darajasi pastligi; 

Sug’urta 

zaxiralarini 

uzoq 


muddatga 

joylashtirishning 

ishonchli 

instrumentlari mavjud emasligi; 

-  Ixtisoslashgan  qayta  sug’urta  kompaniyasini  tashkil  etilmaganligi  tufayli 

qayta  sug’urtalash  bozorining  rivojlamaganligi,  xorijiy  qayta  sug’urtalash 

kompaniyalarining  ishtarokisiz  katta  risklarni  sug’urtalash  imkoniyatsizligi 

sug’urta badallari oqimining asoslanmagan holda chetga chiqib ketishi; 

-  Respublikamizda  hayot  sug’urtasi  va  uni  amalga  oshirish  yuzasidan 

qonunchilik 

hujjatlarini 

takomillashmaganligi 

va 

etarli 


darajada 

rivojlanmaganligi.  Aynan  hayot  sug’urtasidan  yig’ilgan  sug’urta  mukofotlari, 

sug’urta  kompaniyalarining  uzoq  muddatli  investitsiya  faoliyatini  amalga 

oshirish imkoniyatini beradi; 

Yuqorida  bildirilgan  xulosalarga  asoslanib,  kelib  chiqqan  holda  sug’urta 

kompaniyalarni  investitsiya  faoliyatini  yanada  takomillashtirish  tamoyillari.va 

yo’nalishlari quyidagi takliflarni berishga asoslandik: 

1.

 

Respublikamizda hayot sug’urtasini amalga oshirish yuzasidan qonunchilik 

hujjatlarini  takomillashtirish  va  sug’urta  bozorida  hayot  sug’urtasi  tarmog’i 

bo’yicha  sug’urta  xizmat  turlarini  ko’paytirish  va  uni  raqobatbardoshligini 

oshirish maqsadida hududlarda hayot sug’urtasi bo’yicha ixtisoslashgan sug’urta 

kompaniyalarining agentlik bo’limlari va  filiallarini tashkil etishi kerak; 

2.

 

Sug’urta kompaniyalarining  investitsion  jarayonlarda ishtirokini kengaytirish 

maqsadida 

hududlarda 

sug’urta 

xizmatini 

ko’rsatuvchi 

sug’urta 

kompaniyalarning  filiallarini  kengaytirish  maqsadida  ularga  tegishli  soliq 

imtiyozlari berish kerak. 

3.

 

Ixtisoslashgan  qayta  sug’urta  kompaniyalar  faoliyatini  tashkil  etish  buning 

natijasida 

sug’urtalovchilarning 

moliyaviy 

barqarorlik 

darajasini 

mustahkamlash kerak. 

4.

 

Sug’urta  kompaniyalari  mablag’larini  malakali  tarzda  boshqarish  uchun 

mutaxassis  kadrlar  siyosatiga  e’tibor  qaratish  natijasida  sug’urta  ta’riflarni   

hisoblash,  sug’urta  zaxiralarini  investitsiya  dasturlarini  tahlil  qilish  va 

57 

 

istiqbolini  belgilash  bilan  bog’liq  bo’lgan  aktuariy  institutini  yaratish 

maqsadga muvofiqdir; 

5.

 

Sug’urta  kompaniyalari  investitsiyaga  mablag’larni  yo’naltirish  jarayonida 

fyuchers  shartnomalari  tuzish  bilan  bog’liq  ishlarni  yo’lga  qo’yish  kerak. 

Bu turdagi shartnomalar tuzish orqali investitsiyadan keladigan daromadlarni 

kamayishini yoki yo’qotilishini oldini olish mumkin; 

6.

  Sug’urta bozorida ko’rsatiladigan sug’urta  xizmatlariga bo’lgan  talabni  aholi 

o’rtasida  yanada  oshirish  maqsadida  hududlarda  sug’urta  faoliyatini  amalga 

oshirilishi bilan bog’liq ommaviy tadbirlarni tashkil qilib borish kerak. 

 

   

 

58 

 

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI 

1.

 

Me’yoriy-huquqiy hujjatlar 

1.

 

O’zbekiston  Respublikasi  “Buxgalteriya  hisobi  to’g’risida”gi 

Qonuni. 2016 yil, 13 aprel yangi tahrir. O’zRQ 404-son (lex.uz). 

2.

  O’zbekiston  Respublikasi  “Masuliyati  cheklangan  hamda 

qo’shimcha  masuliyatli  jamiyatlar  to’g’risida”gi  Qonuni  20-son,  222-modda; 

2015., 33-son, 439-modda) 

3.

  O’zbekiston  Respublikasi  “Soliq  Kodeksi”  25.12.2007.  O’zRQ 

136-son (lex.uz). 

4.

 

“Mahsulot  (ish,  xizmat)larni  ishlab  chiqarish  va  sotish  xarajatlari 

hamda  moliyaviy  natijalarni  shakillantirish  to’g’risida  Nizom”  1999  yil,  5 

fevralda Vazirlar Mahkamasining 54-son qarori bilan tasdiqlangan. 

5.

 

O’zbekiston  Respublikasi  Moliya  vazirligi  va  Davlat  Soliq 

Qo’mitasi  1997  yil,  5  dekabr  “Ishlab  chiqariladigan  va  sotiladigan  tovarlar 

bo’yicha  qo’shilgan  qiymat  solig’ini  hisoblash  va  to’lash  tartibi  to’g’risida” 

yo’riqnoma. 

6.

  O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “Kichik biznis va xususiy 

tadbirkorlikni  yanada  rivojlantirish  uchun  qulay  ishbilarmonlik  muhitini 

shakillantirishga  doir  qo’shimcha  chora  tadbilari  to’g’risida”  2011  yil,  2 

avgustda chiqarilgan PF-4354-sonli Farmoni. 

2.

 

O’zbekiston Respublikasi Prezidenti asarlari va maruzalari 

7.

 

I.  A.  Karimov  “O’zbekiston  erishgan  yutuq  va  marralar-  biz 

tanlagan isloxatlar yo’lining tasdig’idir” – T.:“O’zbekiston” – 2014.-368 bet. 

8.

  I. A. Karimov “Ona yurtimiz baxtu iqboli va buyuk kelajagi yo’lida 

xizmat qilish – eng oily saodatdir”. T.:“O’zbekiston” – 2015.-304 bet.

 

9.

 

I.A.Karimov  “Bosh  maqsadimiz  –  iqtisodiyotimizda  olib 

borayotgan  isloxatlarni  va  tarkibiy  o’zgarishlarni  keskin  chuqurlashtirish, 

xususiy  mulkchilik  ,  kichik  biznes  va  tadbirkorlikka  keng  yo’l  ochib  berishdir: 

Mamlakatimiz  2015  yilda  ijtimoiy-iqtisodiy  rivojlantirish  yakunlari    va  2016 

yilga  mo’ljallangan  iqtisodiy  dasturning  eng  muhim  ustuvor  yunalishariga 

59 

 

bag’ishlangan”  Vazirlar  Mahkamasining  kengaytirilgan  majlisidagi  ma’ruza 

T.:“O’zbekiston” – 2016. -69 b. 

10.


 

SH.Mirziyoev  “Tanqidiy  tahlil,  qat’iy  tartib-intizom  va  shaxsiy 

javobgarlik  –  har  bir  rahbar  faoliyatining  kundalik  qoidasi  bo’lishi  kerak” 

mamlakatimizni 2016 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari 

va  2017  yilga  mo’ljallangan  iqtisodiy  dasturning  eng  muhim  ustuvor 

yunalishlariga bag’ishlangan Vazirlar mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi 

ma’ruza 2017 yil, 14 yanvar. T.: – “O’zbekiston”- 2017. 

11.


 

SH.Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O’zbekiston davlatini 

birgalikda  barpo  etamiz”  O’zbeliston  Respublikasi  Prezidenti  lavozimiga 

kirishish tantanali marosimiga bag’ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo’shma 

majlisidagi nutq. T.: –“O’zbekiston” – 2016. -15 b. 

3.

 

Darslik va o’quv adabiyotlari 

12.  Rene  Doff    “Risk  Management  for  Insurers,  Third  Edition”,  Risk 

Books, 2015. 

13.    Jack  Kinder  Jr.    Garry  Kinder  “Secrets  of  Successful  Insurance 

Sales”, Napoleon Hill Foundation, UK, 2012. 

14.  David  Bland    “Insurance:  Principles  and  Practice”,  The  Chartered 

Insurance Institute, UK, 1993. 

15.  Robert  H.,  II  Jerry,  Douglas  S.  Richmond  “Understanding  Insurance 

Law”, LexisNexis; 5 edition, UK, 2012. 

16.  Harriett  E.  Jones  “Principles  of  Insurance  Life,  Health,  and 

Annuities”, Loma (Life Office Management Association), USA, 2005. 

17.  Glenn  E.  Stevick  Jr.  “Essentials  of  Business  Insurance”,  The 

American College, USA, 2006. 

18.  David  F.  Babbel  “Risk  Management  by  Insurers:  An  Analysis  of 

Process. Financial Institutions Center May 1996  

19. Jari M. Talvinen. Information systems in marketing: Identifying  

opportunities  for  new  applications  //  European  Journal  of  Marketing,  Vol.  29 

No. 1, 1995. – R. 11-28.b 



60 

 

20. Shennaev X.M. Sug’urta agentlari uchun qo’llanma. T.:  infoCOM.UZ 

MChJ.-2010 y.208.b 

21.  Yo’ldoshev  M,  Tursunov  Y.  O’zbekiston  Respublikasi  sug’urta 

huquqi. Darslik T.:  “Moliya”.-2012-264.b 

22.  Shennaev  X.M.,  Kenjaev  I.G’.  Chet  mamlakatlar  sug’urtasi,  O’quv 

qo’llanma, - T.:  «YAngi nashr»,-2012-363.b 

23. Shennaev  X.M. O’zbekiston  sug’urta  bozori, O’quv qo’llanma,  -  T.;, 

“Iqtisod-Moliya”,-2013-260.b 

24.  Shennaev  X.M.,  Ochilov  I.K.,  Shirinov  S.E.,  Kenjaev  I.G’.  Sug’urta 

ishi, O’quv qo’llanma, T.: - «Iqtisod-Moliya»,-2014-250.b 

25.  Shennaev  X.M.,  Xaliqulova  G.T.,  Abduraxmonov  I.X.  Tashqi 

iqtisodiy faoliyat sug’urtasi,Darslik,-T.;-2014-270.b 

26.  G’ozibekov  D.G’.  «Investitsiyalarni  moliyalashtirish  masalalari»  /T.: 

«Moliya» nashriyoti. 2003-332.b. 

27.  Под.ред.  В.В.Шахова,  Ю.Т.Ахвледиани.  Страхование  3-е 

издание. Учебник для студентов вузов.-М.:Юнити, 2009.-126.б 

28.  Архипов  А.П.  Андеррайтинг  в  страхование.  Теоретический  курс 

и практикум. Учебное пособие.-М.: Юнити, 2009.-248.б 

29. 


Зайтцева 

М.А., 


Болибока 

В.Д. 


Страхование 

во 


внешнеекономической  деятелности.  Учебное  пособие  для  вузов.  -  БГЕУ, 

2009.-160.б 

30. Просветов Г.И. Страхование: задачи и решения. -М.: Алфа-пресс, 

2009.й 


31.  Андреев  Ю.И.  Имушчественное  страхование.  Учебное  пособие  - 

М.: Ос-89, 2009.-267б. 

32.  “Xo’jalik  yurituvchi  subektlarda  moliyaviy-xo’jalik  faoliyatining 

buxgalteriya hisobi schyotlar rejasi va uni qo’llash bo’yicha yo’riqnoma” (№21-

son  BHMS)  mazkur  schyotlar  rejasi      O’zR  Moliya  Vazirligi  Buyrug’iga 

muvofiq  o’zgartirishlar  kiritilgan,  O’zR  AV  12.11.2003  y.  1181-1-son  bilan 



61 

 

ro’yxatga  olingan.  T.:  O’zbekiston  buxgalterlar  va  auditorlar  milliy 

assotsiatsiyasi, 2009.-189 b.

 

33.  G’ulomova  F.G’.  “Buxgalteriya  hisobini  mustaqil  o’rganish  uchun 

qo’llanma T.:“Norma”. 2012.-426 b. 

34.  Ibragimov  A.K.,  Ochilov  I.K.,  Qo’ziev  I.N.,  Rizaev  N.K.  “Moliyaviy 

va boshqaruv hisobi: o’quv qo’llanma”.-T.:”Iqtisod-moliya”, 2008. -444 b. 

35.  Karimov  A.A.,  Islomov  F.R.,  Avlaqulov  A.Z.  “Buxgalteriya  hisobi” 

Sharq nashriyoti matbaa aktsiyadorlik kompaniyasi., T.: 2004.-169 b. 

36.  “Buxgalteriya  hisobining  milliy  standartlar”  fanidan  kompleks. 

“Toshkent Moliya Instituti” 2012.-487.b 

37.  O’zbekiston  Respublikasi  buxgalteriya  hisobi  bo’yicha  me’yoriy-

huquqiy hujjatlar to’plami: Tuzuvchi M.M.Meliboev. T.:2006.-272 b.

 

38.  Национальные  стандарты  бухгалтерского  учета  Республики 

Узбекистан:  Спецвыпуск  №2.  Ю.М.Иткин.  Т:  Ассоциация  бухгалтеров  и 

аудиторов   Узбекистана, 2001.-194 с. 

4.

 

Davriy nashrlar (gazita va jurnallar) 

40. “Moliyaviy buxgalteriya hisobi va hisoboti: xalqaro va milliy jihatlari”. 

Monografiya  S.N.Tashnazarov. T.: “Iqtisod-Moliya” 2009.  -167 b. 

41.  Sh.  B.  Boltaeva,  BuxDU  U.A.  Kuljanov,  UzDJTU  tadqiqotchisi 

“O’zbekistonda  Kichik  biznis  va  xususiy  tadbirkorlikning  rivojlanish 

istiqbollari” mavzusidagi maqolasi 04.04.2013. 

5.

 

Internet saytlari 

42. 


http://www.mf.uz

 (O’zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligi sayti) 

43. 

http://www.lex.uz

  (O’zbekiston  Respublikasi  Qonun  hujjatlari 

ma’lumotlari milliy bazasi sayti) 

44. 

http://www.norma.uz

  (O’zbekiston  Respublikasi  Qonun  hujjatlari 

namunalari va tahlilmatreallari bazasi sayti) 

45. 

http://www.my.soliq.uz

 (Eliktron soliq xizmatlari sayti) 

46. 


http://www.tfi.uz

 (Toshkent Moliya Instituti sayti). 




Do'stlaringiz bilan baham:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.
?


iiifsl--tdqqat-nn.html

iiifsl-yemlkbostanbtklr--.html

iiiguruh---qurolli.html

iiiii-d1-11i1-ii-ivi-mim-.html

iiikollokvium---siyasi-v.html